نسخه قابل چاپ

ارسال توسط ايميل به دوستان

[ابوالحسن گنخكي]

ساده انگاري مشكلات كشاورزان استان بوشهر

ساده انگاري مشكلات كشاورزان استان بوشهر

ابوالحسن گنخكي

اواخر مهرماه سال جاري، ابوالقاسم شفقت استاندار بوشهر پس از بازدید از مزارع گوجه فرنگی در جنوب استان، طي نامه ای به معاون برنامه ريزي استانداری كه در رسانه هاي خبري منتشر شد، دستور داد برای مدیریت تولید محصولات کشاورزی بویژه گوجه فرنگی از مرحله تولید تا فروش در این استان برنامه جامع تدوین شود. ابوطالب شفقت در ادامه نامه خود آورده است: «رویکرد این برنامه باید طوری باشد که کشاورزان و تولیدکنندگان اصلی حداکثر بهره را ببرند و درآمد حاصل از زحمات کشاورزی نصیب خودشان بشود و یا به عبارتی فاصله قیمت مصرف کننده و کشاورز نزدیک باشد». وی افزوده است: «ضروری است هم اکنون فرمانداران، بخصوص فرمانداران و مدیران جهاد کشاورزی شهرستان های دیر، دشتی و تنگستان، سازمان های جهاد کشاورزی و بازرگانی استان طرحی تهیه تا این امر محقق شود». در پایان این نامه آمده است: «حداکثر تا  ۱۵ آبان ماه امسال این طرح تهیه و وظایف هر دستگاه در این فرایند مشخص شود.»

بنا به گزارش سازمان جهاد کشاورزي استان بوشهر، استان بوشهر از لحاظ سطح زير کشت و توليد گوجه فرنگي در سطح کشور به ترتيب رتبه پنجم و هفتم را به خود اختصاص داده است. محصول گوجه فرنگي استان بوشهر در 16 هزار هكتار زمين كشت مي‌شود. از اين ميزان اراضي، سالانه 600 هزار تن گوجه فرنگي در استان بوشهر توليد مي‌شود. قيمت تمام شده هر کيلوگرم گوجه فرنگي در استان بوشهر مبلغ 1200 ريال برآورد مي شود. ارزش اقتصادي اين محصول 150 ميليارد تومان است. بيشترين مزارع گوجه فرنگي در اين استان مربوط به شهرستان هاي دير، كنگان و دشتي است.

واقعيت آنست كه بخش كشاورزي استان همانند بيماري كه همزمان به چند نوع بيماري مزمن مبتلاست، پيكري نحيف و رنجور دارد. از نامناسب بودن زیرساخت های کشاورزی گرفته تا مديريت گسسته فرايند توليد، حمل و نقل و بسته بندي و فروش محصول و نيز ناهماهنگي دستگاه‌هاي اجرايي با كشاورزان.

بخش عمده اي از مشكلات موجود در بخش كشاورزي به دستگاه هاي اجرايي مرتبط است تا كشاورزان. سازمان جهاد كشاورزي استان در جذب متخصصين خرما و گوجه به اندازه كافي، ناتوان بوده است. در سال هاي اخير با گسترش روز افزون كشت گوجه فرنگي در استان هاي همجوار و همزماني برداشت محصول استان با استان هاي ديگر از جمله کرمان و هرمزگان و نيز عوامل اقليمي منجر به عقب افتادن توليد و فصل برداشت محصول گوجه فرنگي باعث كاهش شديد ارزش افزوده محصول توليدي استان شده است. سازمان جهاد كشاورزي استان براي مقابله با عوامل اقليمي، و زودتر رسيدن محصولات استان اقدامات نتيجه بخشي را انجام نداده است. در فصل زمستان، بارندگي ها و بويژه راه بندان هاي ناشي از بارش باران هاي سيل آسا و برف، باعث مي شود امكان رساندن گوجه فرنگي کشاورزان بوشهري به بازارهاي استان هاي سردسير وجود نداشته باشد و بالطبع آن چندين هزار تن از اين محصول روي دست کشاورزان استان مانده و مشتري نداشته باشد. به نظر مي رسد با اتصال استان بوشهر به شبكه ريلي كشور، امكان انتقال سريع محصولات كشاورزان در شرايط نامناسب جوي بوسيله قطار به استان هاي سردسير فراهم شود. اما تاكنون اقدامي قابل تحسين از طرف نهادهاي متولي كشاورزي در اين خصوص صورت نپذيرفته است. حتا طي سال هاي اخير مشاهده شده است كه به علت نبود مشتري و کاهش شديد قيمت گوجه فرنگي و بالاتر بودن هزينه برداشت از درآمد حاصل از فروش گوجه، كشاورزان شهرستان هاي دير و دشتي محصول مزارع خود را رها كرده يا از بين مي برند. پرداخت نشدن به موقع خسارت سرمازدگي مزارع گوجه فرنگي از مشكلات سالانه كشاورزان است كه متوليان امر نسبت به حل آن و تسريع در پرداخت به موقع مطالبات كشاورزان پيش بيني هاي لازم را معمول نمي دارند. گرچه اخير خبر داده اند هزينه بیمه محصولات کشاورزی كاهش چشمگيري داشته اما علاوه بر بالابودن هزينه بيمه، سالانه نبود سهميه كافي براي بيمه محصولات گندم و گوجه يكي از مشكلات اصلي كشاورزان است.

فقط در شهرستان دیر كه 50 درصد سطح زیر کشت گوجه‌ فرنگی استان بوشهر و مقام اول کشت گوجه فرنگی را در این استان به خود اختصاص داده است بيش از 10 هزار نفر در ‏این بخش مشغول فعالیت هستند.‏ براستي چرا با اين حجم اشتغال در بخش كشاورزي استان و توليدات خرما، گوجه، گندم و ...، توليدات كشاورزي استان و فعاليت هاي آنها رسانه اي نيست؟ كوچكترين مشكلي در بازار چاي و زعفران استان هاي شمالي به سرعت رسانه اي مي شود و واكنش هاي مسئولين ارشد كشور را بر مي انگيزد اما وقتي نوبت به گوجه فرنگي مي رسد داد و فغان مسئولين براي مهار افزايش قيمت گوجه فرنگي بلند مي شود و با هر وسيله اي براي كاهش بهاي آن اقدام مي كنند. نمونه بارز آن بالا رفتن ناگهاني بهاي گوجه فرنگي در تعطيلات عيد در بازار شهرهاي شمالي كشور بود كه دولت با واردات گسترده گوجه فرنگي خسارت جبران ناپذيري را به كشاورزان استان بوشهر وارد كرد. مهم ترين كار سازمان جهاد كشاورزي استان استفاده از امكانات صدا و سيماي مركز بوشهر و پخش برنامه هايي با كيفيت نازل است. در حال حاضر نه تنها گوجه فرنگي بلكه خرماي استان نيز در وضعيتي نامناسب قرار دارد. البته نبايد فراموش كرد كه در همه جاي كشور در بازار محصولات كشاورزي واسطه ها درآمد اصلي را دارند.

همه مشكلات كشاورزان در بخش برداشت خلاصه نمي شود. كشاورزان در بخش هاي كاشت و داشت هم مشكلاتي اساسي دارند. چرا در بوشهر احداث كارخانه توليد رب گوجه فرنگي صرفه اقتصادي ندارد اما از يكصد كارخانه توليد رب در كشور فقط شصت واحد آن در يك استان فعال است؟

طرح برقی کردن چاه های کشاورزی به بن بست رسيده است. گازوئيل هم گرچه رسماً سهميه بندي نشده اما به سختي در اختيار كشاورزان قرار مي گيرد. با توجه به كاهش سطح زير كشت بدليل كم آبي چاه ها بهاي پرداختي براي خريد گازوئيل هزينه توليد را بالا برده است. وقتي هزينه پرداختي برق مصرفي در چاه هاي برقي بسيار كمتر از بهاي خريد گازوئيل و قطعات موتور است، چرا دولت برنامه برقي كردن چاه ها را نيمه كاره رها كرده است؟

براستي چرا در ساختار كشاورزي كشور تحولي ايجاد نمي شود؟ همه مشكلات كه در خشكسالي و بارندگي ريشه ندارد. مگر در ديگر كشورها و حتا استان هاي ديگر ميزان بارندگي سالانه پائين نيست؟ حتا توليد گندم را كه كشور چند سال پيش به خودكفايي رسيد، دولت در سال جاري وارد كرد. جالب آنكه همين وزير فعلي جهاد كشاورزي خود مجري طرح خودكفايي گندم بود و با نگاه به همين موفقيت بزرگ توانست اعتماد نمايندگان مجلس هفتم را جلب كند.

آيا مشكلات كشاورزان با بازديد، نامه نگاري و تشكيل جلسه حل مي گردد؟ اگر چنين بود تا حالا بايد سال ها پيش مشكلات كشاورزان حل مي شد. ساده انگاري مسئولين و ناتواني كشاورزان در پيگيري خواسته هاي خود باعث شده است اين مشكلات از سال ها پيش مانند استخوان لاي زخم مانده و هم چنان مانع توسعه كشاورزي بوشهر شود.

آقاي استاندار! تدوين برنامه جامع مدیریت تولید محصولات کشاورزی استان بدون مشاركت جدي و آگاهانه كشاورزان، دستاوردي جز تهيه چند برگ نوشته و صحافي آن و سپس گذاشتن در كتابخانه ها حاصلي نخواهد داشت.