نسخه قابل چاپ

ارسال توسط ايميل به دوستان

[دکتر رضا آذين، دكتر عبدالمجيد مصلح]

سهم استان بوشهر در توليد و صادرات نفت و گاز کشور

نقش صنايع نفت، گاز و پتروشيمي در ايجاد توازن منطقه اي در مناطق نفت خيز استان بوشهر (2)

سهم استان بوشهر در توليد و صادرات نفت و گاز کشور

دکتر رضا آذين، دكتر عبدالمجيد مصلح

نفت : در بخش منابع نفتي دريايي، منطقه خارگ واقع در استان بوشهر بيشترين ميزان ذخاير نفت را در منطقه فلات قاره دارد. اين منطقه به تنهايي 76% ذخاير درجاي اوليه نفت خام مناطق دريايي را به خود اختصاص مي دهد. ميدان هاي توليدي ابوذر، درود، فروزان در منطقه خارگ و ميدان هاي بهرگانسر، هنديجان، سروش و نوروز در منطقه بهرگان در استان بوشهر قرار دارد. تا پايان سال 1384، کل توليد نفت خام مناطق دريايي کشور بالغ بر 5.79 ميليارد بشکه بوده است که 80% اين مقدار (معادل بيش از 4.64 ميليارد بشکه) سهم استان بوشهر بوده است. در مجموع، شركت نفت فلات قاره (مناطق دريايي)‌، 17.39% از كل نفت كشور را توليد مي كند (1).

در بخش صادرات، جزيره خارگ با توان پهلودهي 9 نفتکش به طور همزمان، در اختيار داشتن 21 مخزن ذخيره سازي نفت با ظرفيت تقريبي 13.5 ميليون بشکه، قابليت تحويل روزانه بيش از 10 ميليون بشکه نفت را برخوردار است. اين ظرفيت در چشم انداز به بيش از 22 ميليون بشکه نفت در روز مي رسد (2). حجم کل صادرات نفت خام کشور در سال 1384، نزديک به 867 ميليون بشکه بوده است که بيشترين ميزان صادرات نفت خام كشور (بالغ بر 90 درصد) از پايانه هاي صادراتي جزيره خارگ واقع در استان بوشهر ‌صورت مي گيرد (1). در همين راستا، شاهراه اصلي صادرات نفت كشور از گناوه به جزيره خارگ در منطقه گوره استان بوشهر قرار دارد.

گاز

استان بوشهر رتبه اول را درميان 10 استان داراي ذخاير گاز دارد.35 درصد (معادل 2525 ميليارد مترمکعب) ذخاير گاز ميادين مناطق خشکي کشور در استان بوشهر قرار دارد (شکل 1). اين ميادين عبارتنداز: نار، کنگان، کوه‌مند وعسلويه. ازاين تعداد، ميادين نار و کنگان در حال توليد هستند.

شکل 1- سهم استان بوشهر از ذخاير گازي مناطق خشکي کشور

همچنين، ميادين گازي كشف شده در منطقه دريايي ايران شامل 10 ميدان است كه در استان هاي بوشهر و هرمزگان واقع شده اند. ازمجموع 12533 ميليارد مکعب ذخاير گاز طبيعي درميادين دريايي، استان بوشهر با ذخيره‌اي معادل 10677 ميليارد متر مکعب گاز در ميادين پارس ‌جنوبي، پارس ‌شمالي و بهرگانسر، 85 درصد ذخائر دريايي گازطبيعي کشور را درخود جاي داده است (شکل 2). از اين بين، ميدان گازي پارس جنوبي در امتداد ميدان گازي گنبد شمالي قطر قرار دارد که در سال 1368 (1989ميلادي) کشف شده است. اين ميدان در يکصد کيلو متري جنوب غربي بندر عسلويه در خليج فارس واقع شده و با حوزه گازي قطر مشترک است. وسعت اين ميدان 9700کيلومتر مربع بوده که 3700 کيلومتر مربع آن در آبهاي ايران و 6000 کيلومتر مربع آن در آبهاي کشور قطر قرار گرفته است. ذخيره گازي بخش مربوط به ايران طبق آخرين برآوردها حدود 130/13 تريليون متر مکعب بوده که حدود 8 درصد ذخاير گازي جهان و نزديك به 50% كل ذخاير گازي ايران را به خود اختصاص داده است. همچنين حجم ميعانات گازي آن 17116 ميليون بشکه مي باشد. دريک نگاه کلي، مجموع ذخاير گازدرميادين خشکي ودريايي کشورمعادل 52/19751 ميليارد مترمکعب مي‌باشد که استان بوشهربا 13201 ميليارد مترمکعب ذخايراوليه گاز به تنهايي سهمي معادل 67 درصد کل ذخايرکشور را به خود اختصاص داده است (شكل 3).

شکل 2- سهم استان بوشهر از ذخاير گازي مناطق دريايي کشور

شکل 3- سهم كلي استان بوشهر از ذخاير گازي مناطق خشكي و دريايي کشور

ب-2- ظرفيت پالايش گاز

  مجموع ظرفيت پالايش گاز كشور در سال 1384 برابر با 383.1 ميليون متر مكعب در روز بوده است. از اين ميزان، 250 ميليون متر مكعب در روز (معادل 65.3%) سهم پالايشگاههاي فجر (110 ميليون متر مكعب در روز) و فازهاي 1 تا 5 پارس جنوبي (140 ميليون متر مكعب در روز) است (شکل 4). همچنين، سه كارخانه گاز طبيعي مايع شده (LNG) در استان بوشهر پيش بيني شده است كه ويژه صادرات گاز مايع به شرق دور است. به علاوه، عمليات اجرايي طرح توسعه پارس شمالي (در استان بوشهر) از تابستان شروع مي شود و پيش بيني مي شود كه اولين محموله گاز پالايش شده از اين ميدان در 3-4 سال آينده وارد شبكه سراسري گاز كشور شود. مطابق شکل 4، بالغ بر 66% از ظرفيت پالايش گاز کشور در استان بوشهر قرار دارد. با افتتاح هر يک از فازهاي پارس جنوبي، ظرفيتي معادل 25 ميليون متر مکعب در روز به سهم استان بوشهر در تامين انرژي گاز کشور افزوده مي شود.

شکل 4- ظرفيت پالايش گاز کشور در سال 1384

علاوه بر گاز طبيعي، ميعانات گازي به عنوان يک فراورده با ارزش افزوده صادراتي به شمار مي آيد. بخش اعظم ميعانات گازي صادر شده از ناحيه هاي گازي نار، کنگان و پارس جنوبي در استان بوشهر صادر مي شود. به عنوان مثال، در سال 1384 روزانه به طور متوسط بيش از 173 هزار بشکه ميعانات گازي از عسلويه به خارج از کشور صادر شده است (1).

ادامه دارد...

منابع:

1)      سالنامه آماري کشور؛ سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور؛ 1386.

2)      ترازنامه هيدروکربوري کشور 1384، موسسه مطالعات بين المللي انرژي، 1386

3)      سالنامه آماري استان بوشهر؛ سازمان مديريت و برنامه ريزي استان بوشهر؛ 1385.

4)      شرکت پايانه هاي مواد نفتي از زمان تاسيس تا کنون، 1384