|
به مناسبت سالروز شهادت امير كبير / برخورد ما با تاريخ بعنوان يك سرمايه ي معنوي، برخورد شايسته و در خور توجهي نيست و نگاه ما به آن غير كاربردي است. در صورتيكه حضرت علي(ع) فرموده چنان تاريخ گذشتگان را بخوانيد كه گوئي با آنها زندگي كرده اي، زيرا تاريخ بعنوان ميراث بشري كه ماحصل دستاوردهاي فرهنگي و تمدني به حساب ميآيد و انسان ... |
اميركبير؛ مظهر ميهن دوستي و مديريت
به مناسبت سالروز شهادت امير كبير
نجف آهو چهر
مهتري گر به كام شير در است
شو خطركني زكام شير بجوي
يا بزرگي و عز و نعمت و جاه
يا چو مردانت مرگ روياروي
برخورد ما با تاريخ بعنوان يك سرمايه ي معنوي، برخورد شايسته و در خور توجهي نيست و نگاه ما به آن غير كاربردي است. در صورتيكه حضرت علي(ع) فرموده چنان تاريخ گذشتگان را بخوانيد كه گوئي با آنها زندگي كرده اي، زيرا تاريخ بعنوان ميراث بشري كه ماحصل دستاوردهاي فرهنگي و تمدني به حساب ميآيد و انسان بعنوان بوجود آورندهي همهي آن دست آوردهاي مادي و معنوي موضوع علم تاريخ است. يكي از دستاوردهاي فرهنگي تاريخ چند هزار سالهي ايران ميرزا تقي خان اميركبير است. شخصيتي كه در شوره زار قحط الرجال عهد قاجار يك استثناء بود. ظهور و نمود انساني كه سنخيتي با جايگاه هيئت حاكمه آن زمان نداشت و با صعود از يك طبقهي پائين دست به صدارت عاليه، استثنايي شد بر نظام اليگارشي قاجار، سبك و سياق امر در حوزهي كشورداري چنان محكم و استوار بود كه حتي دشمنان نيز او را مي ستودند. مثلا واتسون نويسندهي انگليسي ميگويد: «در ميان همهي رجال اخير مشرق زمين و زمامداران ايراني كه نامشان ثبت تاريخ جديد است، ميرزا تقي خان امير نظام بي همتاست.» و ديو جانوس ميگفت: «به حقيقت سزاوار است كه به عنوان اشرف مخلوقات به شمار آيد و بزرگوار مردي بود. بسيار پركار بود، به همان اندازه كه پر كار بود غيرت مسئوليت داشت.»
كلنل شيل، وزير مختار انگليس و دشمن خوني امير دربارهي او نوشته: «پول دوستي كه خوي ايرانيان است در وجود امير بي اثر است، با رشوه و عشوهي كسي فريفته نميشد» و دكتر پولاك اتريشي در حق او گفت: ميرزا تقي خان مظهر وطن پرستي است نوآوري در راه نشر فرهنگ و صنعت جديد، پاسداري هويت ملي و استقلال سياسي ايراني در مقابله با تعرض غرب، اصلاحات سياسي مملكتي و مبارزه با فساد اخلاق مدني، او اصرار زياد براي مقابله با اجنبي جماعت داشت و هيچ باوري به خيرخواهي آنها نداشت تا جائي كه در استخدام اساتيد دارالفنون اصرار برعدم استفاده از معلمان روسي و انگليسي داشت. در بعد بازرگاني و تجارت به دنبال كم كردن فاصله واردات نسبت به صادرات بود به عنوان مثال واردات ايران و انگليسي از راه طرابوزان در اوايل كار امير يك ميليون ليره بود كه در سال 1267 به نصف كاهش يافت. اميرخوب مي دانست كه زمينه اصلي كارزار با غرب، ابزار نظامي نيست بلكه محركه اصلي، عرصهي پيكار اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي است بدين لحاظ او انتشار مطبوعات و دانش را به شيوه هاي مختلف شروع كرد و رشد افكار عمومي در راستاي صيانت ملي و توسعهي اقتصادي و تصحيح اخلاق مدني وجهي همت خويش قرار داد. او از كمياب مديراني بود كه داراي برنامهي هدفمند و توسعهاي همه جانبه و درون گرايانه بود. در دوران زندگاني سياسي خود، چه قبل از صدارت و چه در زمان كوتاه صدارت، براي حفظ تماميت ارضي و مبارزه با دخالت بيگانگان تلاش زيادي ميكرد. در روزگار او سياست داخلي و خارجي ايراني به شدت تحت تاثير دولت هاي بيگانه به ويژه روسيه و انگليس قرار داشت و كار اميركبير در اتخاذ سياست مستقل، بسيار دشوار و تحسين برانگيز بود. او با ارادهي استوار به اصلاح امور پرداخت و در مدت سه سال و سه ماه صدارت اقدامات بزرگي انجام داد. منع رشوه خواري و برقراري حقوق ثابت براي مأموران دولت و فرستادن شاگرداني به اروپا براي كسب مهارت ها و پيشرفت هاي علمي روز جهان و استخدام معلمان و استادان خارجي از كشورهاي غيراز انگليس و روس و ترجمهي كتاب و نشر روزنامه و تاسيس مدرسهي عالي در تهران و ارائهي طرح مدرسهي دارالفنون كه پس از بركناري او شروع به كار كرد و جلوگيري از دخالت نمايندگان خارجي در امور داخلي ايران و دفع فتنهي سالار پسر آصف الدوله كه والي خراسان در زمان محمد شاه قاجار بود و عَلَم شورش و تجزيه طلبي را درآن ايالت برافراشت و شورش او تا زمان ناصرالدين شاه ادامه داشت و اميركبير به غائله او خاتمه داد و همچنين تقويت ارتش ملي و تلاش در جهت استقلال اقتصادي و توسعه صنعتي ايران بود كه همواره اين اقدامات بر آتش حسد رقيبان و دشمني بيگانگان كه او را مانع دست يابي براهداف استعماري خود مي دانستند مي افزود و سرانجام به عزل امير و قتل اين رادمرد تاريخ ايران در حمام فين كاشان و از بين بردن نخبهاي ديگر تا بي هنران بمانند.
منابع: 1- تاريخ سياسي و ديپلماسي ايران
2- ناسخ التواريخ ص171
3- جامعه شناسي نخبه كشي |
نسخه قابل چاپ
بوشهر دیروز: سولجرهاي سياه در بوشهر
نصیر بوشهر توقیف شد
