نسخه قابل چاپ

ارسال توسط ايميل به دوستان

[ابوذر زنگوئي نژاد ]

طرحي براي توسعه خواهي استان بوشهر

E-MAIL:abozar1361@yahoo.com

 اين نوشته سعي بر آن خواهد داشت که توجه مجريان و انديشمندان استان بوشهر را به عوامل موثر دراستان معطوف دارد.

در مورد اين که مفهوم توسعه چيست، مباحث مختلف و تعاريف زيادي ارايه گرديده است. توسعه اقتصادي از 2 قرن پيش يعني زمان شروع انقلاب صنعتي (که شايد ريشه ي آن به زمان رنسانس فکري در اروپا برگردد) توانسته است تاثيرات فوق العاده عميقي بر زندگي بشر، توليد و توزيع، صنعت، اطلاعات، تجارت، جمعيت وساير پديده هاي زندگي بشر بگذارد. برخي از طرفداران مکتب وابستگي دسترسي به توسعه را در گرو تغيير رابطه ميان کشورهاي مرکز و پيراموني مي دانند. اما به طور کلي مي توان گفت که توسعه يعني فرآيند بهبود درماني علمي و فني، توليد و دگرگوني و بهبود در سطح زندگي، شرايط کار و نحوه مديريت نهادهاي سياسي، اجتماي و فرهنگي هنر کشور به طور بنيادي و اساسي و به صورت سيستمي و مجموعه اي در کنار هم مي باشد . توسعه فرايندي است با ابعاد مختلف و مجموعه اهداف گوناگون. اين ابعاد شامل جنبه هاي اقتصادي، اجتماي، سياسي و فرهنگي جامعه به معناي وسيع کلمه آن مي شود. از آن جايي  که ارزش ها به شرايط مطلوب و مورد نظر هر جامعه بستگي دارد و هيچ الگوي جهاني براي سنجش ارزش ها وجود ندارد، لذا از اين نظر مفهوم توسعه جنبه نظري و ارزشي داشته واز جامعه اي به جامعه ديگر و از زماني به زمان ديگر در حال تغييراست. اگر مقياس توجه خود را نسبت به توسعه از يک کشور کوچک تر کنيم، بدون ترديد توسعه در سطح استان هاي يک کشور مد نظر قرار مي گيرد. مطالبي  که در ادامه بيان مي شود با محوريت توسعه استان بوشهرنگارش شده است. بوشهر از دير باز شهري پر رونق بوده ولي در چند دهه اخير رکود در اکثر بخش ها بر استان بوشهر حکم فرما شده است. طبق آمارهايي که در چندين سال گذشته از طريق وزارت کشور منتشر گرديده است، استان بوشهر به همراه چند استان ديگر جزو استان هاي توسعه نيافته يا بهتر بگوييم کمتر توسعه يافته بوده است.

توسعه، طرح و ضرورت بازسازي عوامل متعددي مانند عوامل اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي رابه دنبال مي آورد. زماني که مفهوم توسعه در استان مطرح مي شود، هيچ گاه نبايد توسعه سياسي مد قرار شود بلکه در سطح مقياس توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي مد نظر مي باشد.

عده اي از صاحب نظران معتقدند که شرايط اجتماعي و فرهنگي عامل ايجاد کننده توسعه اقتصادي است . گروهي ديگر عقيده دارند که رشد اقتصادي عامل تعيين کننده رشد فرهنگي و اجتماعي است. به طور قطع و يقين مجموعه  عوامل اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي بر فرآيند توسعه اثر مي گذارند و ناديده گرفتن هر يک از آنها مي تواند تاثير سويي بر روند توسعه اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي داشته باشد. بنابراين با اين ذهنيت، شرايط توسعه استان بوشهر را معرفي کرده وبه تجربه و تحليل يکايک اين عوامل پرداخته مي شود:

1- ديدگاه سيستمي

از ميان مجموعه عواملي که براي توسعه استان بوشهر مطرح مي گردد، مهم ترين  عامل داشتن ديدگاه و نگرش سيستمي در بين مديريت کلان و عالي استان مي باشد. دليل اين اهميت، همانا منتج شدن ديگر عوامل از عامل ياد شده است.

سيستم عبارت است از اجزاي به هم پيوسته و مرتبط به هم که به نحوي تنظيم گرديده اند که در يک کل مجزاي از تک تک اجزا را به وجود مي آورند. ويژگي منحصر به فرد ديدگاه سيستمي، نحوه ارتباط اجزا با خود سيستم است. هر سيستمي از طريق دو نيروي متضاد تفکيک و ادغام شناخته مي شود. در يک سيستم وظايف تخصصي تفکيک مي شوند تا جايگزين الگوهاي کلي مبهم شوند. در همين زمان به منظور برقراري وحدت درون سيستم و هم چنين يکپارچگي بين اجزاي تفکيک شده و تشکيل يک کل مستقل، هر سيستمي در کنار فرآيند تفکيک يک فرايند ادغام متقابل را نيز ايجاد مي کند. بنابراين هر سيستم به منظور مشخص نمودن قسمت هاي فرعي خود نيازمند به فرآيند تفکيک بوده و از طرف ديگر جهت حصول اطمينان از اين که سيستم به عناصر مجزا که ارتباطي با هم ندارند تقسيم نشده است، نيازمند به فرايند ادغام است. لذا در حالي که سازمان ها و ادارات استان بايد با برنامه ها و قوانين وزارت خانه هاي متبوع خود هماهنگ باشند (فرايند ادغام)، بايد بتوانند براساس قوانين حاکم به کل به صورت تخصصي و مجزا براي رشد و توسعه استان در حوزه تخصصي خود، برنامه ريزي و اجرا نمايند (فرايند تفکيک) مهم تر اين که بايد تمامي سازمان ها و ادارات استان بوشهر به صورت يک کل منسجم و واحد و با استفاده از حداکثر ظرفيت هاي استان براي رشد و اعتلاي آن برنامه ريزي نمايند (فرايند ادغام) سپس  براساس اصل تفکيک در ديدگاه سيستمي، هر دستگاه و ارگاني به صورت تخصصي وظايف محوله را در راستاي توسعه استان به اجرا در آورند (فرآيند تفکيک) براي نمونه مديريت کلان استان فارس يا استان اصفهان از اجرا کنندگان ديدگاه سيستمي در عمل مي باشند. مديريت عالي اين استان بر اساس چارچوپ و برنامه هايي که مرکز تعيين مي کند براي استان هاي خود برنامه ريزي مي کنند و ثمره  آن را مي توان امروز مشاهده نمود. بدون ترديد جهت توسعه استان به صورت پايدار و متوازن در ساير بخش ها، نياز به ايجاد يک هسته مرکزي با حضور تمامي مديران و روساي رده بالاي سازمان ها و اداره کنندگان استان مي باشد. تا اين جمع به صورت يکپارچه و هماهنگ مسير برنامه ريزي بلند مدت را براي استان مشخص نموده و آن گاه هر يک از شرکت کنندگان در اين هسته خود مسئول اجراي بخشي از برنامه ريزي ها از طريق سازمان يا اداره متبوع خود خواهند گرديد. در تصميم گيري گروهي، اطلاعات و دانش بيشتر و کامل تري وجود دارد. اطلاعاتي که از منابع چندين نفر گرفته مي شود به گروه اين امکان را مي دهد که بار اطلاعاتي تصميمات  را سنگين تر کند. علاوه بر افزايش بار اطلاعاتي، گروه مي تواند در سطح ناهمگن و غير متجانس تصميم بگيرد. بدين وسيله ديدگاه هاي مختلف ارايه مي گردد. بنابراين راه حل ها و رهيافت هاي بيشتري مورد توجه قرار مي گيرد. مدارک و شواهد بيانگر اين است که هميشه عملکرد گروه از بهترين فرد هم بهتر است بنابراين کيفيت تصميماتي که گروه مي گيرد در سطح بالاتري است. سرانجام، گروه باعث مي شود که راه حل بيشتر مورد قبول واقع شود. بسياري از تصميمات پس از اتخاذ مورد قبول واقع نمي شوند، زيرا افراد، آن ها را نمي پذيرند. اعضاي گروه که در فرآيند تصميم گيري مشارکت مي کنند علاقه زيادي دارند تا راه  حل هاي ارايه شده را مورد تاييد قرار دهند و ديگران را تشويق به پذيرش آن ها نمايند.

2- بافت و توانايي هاي فکري- سازماندهي مديريت کلان

اگر يک استان بخواهد توسعه پيدا کند بايد انتخاب کند و تصميم بگيرد. اين انتخاب و تصميم در کجاست؟ و از جانب چه بخشي از يک استان بايد تحقق پذيرد؟ سوابق نشان مي دهد که اين انتخاب و تصميم از طريق مديريت عالي و کلان اتخاذ مي شود. همين که مديريت سطح بالاي استان تصميم را گرفتند به طور طبيعي و منطقي مراحل بعدي آن را نيز بايد طي کنند. توسعه به صورت شبکه اي است که نمي توان گوشه اي از آن را برگزيد و باقي مانده آن را رها کرد. توسعه جدي، اقدامات جدي مي طلبد. چه در استان هاي توسعه يافته و چه در استان هاي کمتر توسعه يافته، جهش و تحرک اصلي در توسعه و تداوم آن به طور پيوسته از آن مديريت کلان مي باشد. ابتدا قدرت فکري- بينشي مديريت عالي است که تشخيص مي دهد و انتخاب مي کند و سپس تصميم مي گيرد. مردم چه بخواهند، چه نخواهند توسعه پيدا کنند نهايتا تصميم اصلي که در قبال توسعه اتخاذ مي شود از جانب مديريت عالي خواهد بود. وقتي تصميم به توسعه گرفته شد، مديريت عالي از امکانات و قدرت فکري و سازماندهي خود براي تشريح حرکت، بسيج نيروها و حمايت همه جانبه استفاده مي کنند.

بنابراين انتخاب کنندگان اصلي مديريت کلان در استان بايد سعي نمايند نفراتي را براي مديريت سطح بالا انتخاب نمايند که از بينش و توانايي مديريتي قوي و هم چنين فرهنگ توسعه برخوردار باشند. داشتن فرهنگ توسعه از سوي يک مدير موجب بالا رفتن تعهد فرد نسبت به توسعه استان و تداوم رويه در رفتار وي براي رشد و اعتلاي اين سرزمين مي گردد. حاکم شدن فرهنگ توسعه بر مديريت ارشد استان باعث فراگير شدن اين فرهنگ در سطح عموم مردم گرديده و چنين نگرشي بر رفتار تک به تک افراد استان حاکم مي شود. پس از حاکم شدن فرهنگ توسعه بر افراد، فرهنگ به افراد مي گويد که کارها را چگونه انجام دهند و چه چيز اهميت دارد. بسياري از تحليل گران توسعه، يکي از علل مهم در سرعت و کيفيت رشد و توسعه استان هايي از قبيل فارس و اصفهان را بافت فرهنگي آنان دانسته اند. اصول فرهنگي اين استان ها، نيازهاي لازم فرهنگي توسعه اقتصادي را ميسر ساخته است. در استان بوشهر ضمن اين که مسئولان امر فرهنگ سازي، هيچ گاه نتوانسته اند فرهنگ اين استان را به خوبي بسط  گسترش بدهند. بل که همواره از طريق مهم ترين رسانه يعني تلويزيون فرهنگ اين مرزوبوم رابه صورت وارونه نمايش داده اند. مشخص نيست در چه زماني بوشهري ها چنين گويش و لباس هايي داشته اند.

3-علم گرايي

نهادي شدن علم بدون ترديد استدلال، مطالعه، تحقيق، بحث و گفتگو و انديشه و روحيه علمي را به دنبال مي آورد. توسعه که به يک معنا به کارگيري صحيح نيروها مي باشد در سيستمي مفهوم پيدا مي کند که تخصص به صورت اصيل در آن مطرح باشد و نظر تخصصي بر اظهارنظرهاي سليقه اي مقدم گردد. از ويژگي هاي جامعه علمي آن است که منطبق عيني را جايگزين روش هاي ديگر مي کند. اگر هدف حرکت از وضعيت فعلي به وضعيت مطلوب مي باشد بنابراين ابتدا بايد انديشه بهبود و بهتر شدن عموميت يابد و منطق بر رفتارها و تصميم گيري ها و ارتباطات حکومت کند. علم به انسان کمک مي کند تا از ذهن گرايي و تصحيح ناپذيري به سوي عينيات، محاسبه بهبود و تصحيح انتقاد پذيري حرکت کند. توسعه ذاتا به دنياي عيني بيشتر توجه دارد. و علم هم از ابزار اين توجه را در اختيار انسان قرار مي دهد و او را به توجه به سيستم و کارايي مجهز مي نمايد.

1-3 هم انديشي با نخبگان و توسعه يافتگي

لغت نخبگان به معناي بزرگان، صاحبان فکر، شخصيت و توانايي هاي وسيع فکري و سازماندهي مي باشد. نخبگان به دو  گروه کلي تقسيم مي شوند: نخبگان فکري و نخبگان ابزاري. نخبگان ابزاري صاحب قدرت سياسي و اقتصادي هستند و نخبگان فکري افرادي هستند که انديشه و فکر و روش هاي بهينه و تئوري و آينده نگري و دور انديشي توليد مي کنند. اينان روش هاي عقلايي تحقق اهداف را مشخص مي کنند. در توسعه يکي از اهداف مهم، توانايي هاي فکري و سازماندهي نخبگان است که يکي از اصول ثابت توسعه مي باشد. چون توسعه يافتگي نتيجه عمل و فکر افراد به صورت دسته جمعي است. به عبارت ديگر توسعه يافتگي را بايد هدايت کرد و بهترين افراد براي هدايت، نخبگان فکري و ابزاري هستند. بدون ترديد جهت توسعه و پيشرفت چشمگير در استان بوشهر، نياز به تشکيل شورايي متشکل از صاحبان قدرت و صاحبان فکر و تخصص مي باشد. و اين  شورا را بايد، شوراي برنامه ريزي و توسعه استان بوشهر ناميد ( دربخش اول نيز به تشکيل چنين هسته اي اشاره شده است).

ايجاد اين تشکل تابع يک فرهنگ فوق العاده دور انديشانه در ميان نخبگان ابزاري استان بوشهر است. اگر نخبگان ابزاري سعي در ايجاد تشکل و همسويي ميان نخبگان فکري در سطوح مختلف علمي نمايند، بدون ترديد باعث خواهند شد که نخبگان فکري تصوري خاص و انزوا گرايانه و بي تفاوت از استان براي خود داشته باشند و نخبگان ابزاري هم بدون نقادي، تصورات خود را از کار خود خواهند داشت که اين امر به نفع و صلاح استان در دراز مدت نيست. حال اگر مسئولان ارشد مديريت اين استان حمايت نخبگان فکري اين منطقه را پشت سر خود داشته باشند، قدرت چانه زني آن ها در رابطه با مرکز نشينان بيشتر خواهد گرديد.

2-3 مديران علمي

 جايي که توسعه يافتگي يک بحث انساني است و استعداد، توانايي و مهارت افراد متفاوت است بنابراين بايد بهترين، پيچيده ترين، کاراترين و متخصص ترين افراد وارد حوزه اجرائي توسعه شوند. اجراي توسعه يافتگي ارتباط مستقيم با مجري توسعه يعني مديران  دارد. در استان ما به نظر اين گونه مي آيد که دستگاه اجرايي و تصميم گيري هم فکر مي کند و هم عمل مي کند. اين امر في نفسه مشکلي نيست و بسياري از استان ها هم همين وضعيت را دارند. اما در استان ما بسياري از کساني که فعاليت اجرايي دارند، متخصص نبوده و برخي نيز که داراي تحصيلات دانشگاهي مي باشند فرصت انديشيدن را ندارند. اين افراد هر چند که بعضا توانايي هاي خوب نظري هم دارند ولي زمان و فرصت لازم براي فکر کردن و پرداختن به فرايندها، آسيب شناسي، پيش فرض ها و فراز ونشيب هاي عملي توسعه يافتگي را ندارند. مديريتي ها مي گويند مديريت خوب کسي است که بيکار باشد. بدون ترديد بايد حوزه فکر و انديشه از حوزه عمل قابل تفکيک باشد. اگر مديران متخصص بر جاي درست قرار بگيرند به چنين رويکردهايي اعتقاد راسخ خواهند داشت. تا به حال به اين موضوع فکر کرده ايد که چرا مديران در استان هاي فارس و اصفهان بعد از چند سال سابقه مديريت در اين استان ها، مديران کشوري مي شوند ولي مديران در استان بوشهر نه تنها کشوري نمي شوند بلکه بعد از چند سال حتا در اين استان هم کمرنگ مي شوند.  در آن دو استان، همواره سعي مي شود تا مديران علمي و صاحب تخصص به کار گمارند و بعد از چند سال که کارنامه موفقي در
آن حوزه تخصص خود به جاي گذاشت، آن مدير به مرکز رفته و در آن جا صاحب مسند و قدرتي مي گردد. همين مدير در آينده براي گرفتن امتيازهاي بيشتر براي استان خود يک عامل کليدي و مهم محسوب مي گردد. در واقع مسئولان استان با انتخاب چنين مديراني براي تسريع رشد و پيشرفت استان خود آينده نگري به خرج مي دهند. در عوض در استان ما، مديران همواره با مصلحت هاي زيادي از جمله مصلحت هاي سياسي و بدون در نظر گرفتن رتبه علمي انتخاب مي شوند و به اين ترتيب باعث مي گردد که مديران استان بوشهر هيچ گاه نتوانند عملکرد موفقي داشته باشند و به مرکز راه يابند. اين چنين مي شود که استان ما همواره براي نداشتن نيروهاي با نفوذ و تاثيرگذار در مرکز بايد هزينه پرداخت کند.

4- فرهنگ اقتصادي

يکي از مراکز ثقل توسعه کار و توليد است. کار و توليد توسط مردم انجام مي شود، جامعه اي توسعه مي يابد که کار کردن و زحمت کشيدن در آن ها نهادي شده باشد. دقت در کار، قانون پذيري،عمل در حدود اختيارات، توجه به نظم و سازماندهي و مقدم شمردن اهداف جامعه بر اهداف گروهي و شخصي از جمله خصلت هايي هستند که در کار اقتصادي نقش کليدي ايفا مي کنند و معمولا تحت عنوان فرهنگ اقتصادي مورد کنکاش قرار مي گيرند. در جوامع توسعه يافته، کار کردن و توليد کردن و در نهايت بهره برداري از زمان و امکانات از جمله ويژگي هاي فرهنگي هستند که به صورت نهادي شده در خدمت اقتصاد قرار گرفته اند.

1-4 پرهيز از سياسي کاري

بدون ترديد هنگامي که مفهوم توسعه در سطح يک کشور مطرح مي گردد. هم زمان توسعه سياسي، اقتصادي و فرهنگي را در بر مي گيرد. اما زماني که توسعه در مقياس کوچکتر براي مثال يک استان (يک منطقه) از يک کشور مد نظر قرار مي گيرد، مراد از مفهوم توسعه، بيشتر توسعه اقتصادي و فرهنگي مي باشد. در اين استان نيز نبايد رفاه و آسايش اقتصادي و هم چنين فرهنگ سازي عمومي فداي سياسي کارهايي بي جهت و بي ثمره عده اي قراربگيرد. و لذا بايد با همدلي تمامي مسئولان مسير پيشرفت اقتصادي و فرهنگي استان را پيشبرد. در اين مورد نيز تحليل گران  توسعه در ايران اعتقاد دارند که آن چه باعث تسريع در رشد اقتصادي، اجتماعي، و فرهنگي استان هاي فارس و اصفهان شده است. پرهيز از سياسي کاري و توجه به مسايل اقتصادي، بلند مدت و کل نگرانه به جاي جز نگرانه در انتصابات و برنامه ريزي ها مي باشد. در مديريت و در ابتدايي که يک مدير بر مسند رياست قرار مي گيرد با يک تجزيه و تحليل شکاف (gap analysis) انجام بگيرد. در واقع حاصل اين تجزيه و تحليل شناخت وضعيت موجود و تفاوت اين وضعيت با موقعيت مطلوب و مورد نظر (هدف) مي باشد. و آن گاه مي توان يک برنامه مدرن جهت حرکت از وضعيت فعلي به وضعيت دلخواه ( اين برنامه مدون استراتژي نام دارد) تهيه کرد. با انجام اين تجزيه و تحليل مدير مي تواند بعدها عملکرد خود را به وضوح مشخص نمايد. چون مي تواند موقعيتي را يک  سازمان تحويل گرفته است را بيان و اعلام کند که تا چه اندازه سازمان را به هدف مورد نظر نزديک ساخته است. هم چنين مدير مي تواند با انجام اين فعاليت ابتدا ريشه هاي مشکل را شناسايي کرده و سپس در صدد رفع آن ها برآمده تا به وضعيت دلخواه دست پيدا کند.

در دوران مديريت قبلي استان بوشهر، پس از بررسي هاي فراوان مشخص گرديد که استان بوشهر در نقطه اي قرار گرفته است که در نقطه يا وضعيت مطلوبي نمي باشد. لذا آن مديريت ابتدا ريشه مشکلات را شناسايي کرد و با رفع آن ها تا حدودي زير ساختار هاي لازم براي حرکت به سوي وضعيت مطلوب را فراهم و ردآورد. بدون ترديد بدون تعيين هدف و غايت فعاليت ها و بدون در نظر گرفتن استراتژي و راه و روش رسيدن مده آمده

به آن اهداف نمي توان انتظار داشت که فعاليت ها و طرح ها دچار  سردرگمي نشوند. مسير توسعه به مثابه مسابقه دو امدادي مي باشد که هر نفر از اين تيم 4 نفره با در دست گرفتن چوب گروه خود، مسافتي از مسير را طي مي کند و در ادامه چوب را به نفر بعدي مي دهد تا او آن را به جلو هدايت کند. در حال حاضر نيز وظيفه مديريت جديد استان تشکيل فوري شوراي برنامه ريزي و توسعه استان بوشهر با حضور مديران قبلي، مديران فعلي و نخبگان فکري استان و با هدفي به نام توسعه استان بوشهر مي باشد. تا اين جمع با هم انديشي يکديگر و فارغ از بازي هاي سياسي، استراتژي ها و راه هاي رسيدن به اين هدف را مشخص کرده و با کمک خود اعضا استراتژي ها را در عمل پياده سازي نمايند.

2-4 استقرار صنايع بر پايه مزيت نسبي

بر اساس نظريه هاي اقتصادي، تجارت آزاد باعث شکل گيري توليد در کشورها بر پايه مزيت نسبي آنان مي شود. اين امر نيز منجر به تشويق توليد و صادرات کالاهاي خدماتي مي شود که با توجه به منابع موجود در کشور با هزينه کمتر توليد مي شوند و واردات جايگزين توليدات داخلي کالاها و خدماتي مي شود که در اين کشورها با توجه به منابع و امکانات موجود گرانتر توليد مي گردند. به عبارت ديگر برقراري تجارت آزاد منجر به شکل گيري نظام توليد کشورها بر پايه مزيت نسبي شده و به تبع آن از منابع موجود در کشور به نحو کاراتري استفاده خواهد شد. هم چنين در توجيه اقتصادي کاهش موانع تجاري مي توان گفت که اگر کشوري موانع تجاري را کاهش دهد، منافع اقتصادي آن نه تنها به طرف هاي تجاري آن کشور مي رسد بلکه خود آن کشور  نيز از اين کاهش منتفع مي شود. چون مصرف کنندگان اين کشورها به کالاهاي ارزانتر و بهتر دسترسي پيدا مي کنند و توليد کنندگان اين کشورها نيز تحت فشار رقابت کارايي بهتري پيدا خواهند کرد. بنابراين برقراري سيستم تجارت آزاد ميان کشورها باعث همبستگي بيشتر و ادغام سريعتر اقتصادي کشورها خواهد شد و جهاني شدن را تسهيل مي کند. در مقياس کوچک تر استان هاي يک کشور نيز بايد بر اساس مطالعاتي که بر روي نقاط قوت و ضعف خود و هم چنين فرصت ها و تهديداتي که براي هر يک از بخش ها وجد دارد، اولويتهاي توسعه بخش هاي مختلف را تعيين مي نمايند. در اين ميان استان بوشهر نيز بايد به مثابه استان هايي مانند فارس و اصفهان ابتدا يک مطالعه استراتژيک بر روي بخش هاي سه گانه کشاورزي، صنعت و خدمات انجام دهد. سپس براساس نقاط قوت و ضعفي که در بخش هاي سه گانه براي استان وجود دارد و نيز با در نظر گرفتن فرصت ها و تهديداتي که در هر يک از بخش هاي کشاورزي، صنعت و خدمات براي استان بوشهر به وجود مي آيد، اولويت هاي توسعه را در بخش کشاورزي، صنعت و خدمات مشخص نمايد. براي نمونه استان فارس تمام توجه و تمرکز خود را بر روي چند اولويت محدود از بخش هاي سه گانه قرار داده است. در بخش کشاورزي مسئولان استان فارس سعي نموده اند که با توجه به وفور انواع مواد غذايي، صنعت بسته بندي را در اين استان فعال نمايند. هم اکنون ما شاهد فعاليت شرکت هاي متعدد لبنياتي، مواد غذايي و فرآورده هاي گوشتي در اين استان مي باشيم. اين استان به دليل دوري از دريا و نداشتن خط راه آهن هيچ گاه بر روي بخش صنعت سرمايه گذاري زيادي انجام نداده است. چون بدون ترديد سرمايه گذاري در اين بخش به دليل مهيا نبودن زير ساخت هاي لازم براي موفقيت اين بخش به نتايج مطلوب نخواهد انجاميد. اما مسئولان استان فارس بيشترين توجه خود را به سرمايه گذاري در بخش خدمات معطوف داشته اند. هم اکنون اين استان به عنوان قطب خدمات گردشگري و توريسم در منطقه محسوب مي گردد. مسئولان اين استان حتا بر روي توريسم پزشکي نيز سرمايه گذاري هاي عظيمي را انجام داده اند.

بدون ترديد استان بوشهر نيز بايد اولويت هاي توسعه را در بخش هاي سه گانه کشاورزي، صنعت و خدمات شناسايي کرده و به صورت تخصص فقط بر روي بخش ها و حوزه هايي از بخش ها متمرکز گردد که داراي مزيت نسبي نسبت به ديگر استان ها مي باشد. اين که اولويت هاي توسعه در بخش هاي سه گانه چيست خود مستلزم انجام مطالعات عميق و ميداني مي باشد. ولي آن چه که بدون مطالعه مشخص مي باشد، اين استان مي تواند در بخش کشاورزي بر روي محصولاتي نظير خرما تمرکز ويژه داشته باشد. در بخش صنعت نيز استان ما به دليل سرشار بودن از منابع عظيم نفت و گاز که خود منبع قدرت محسوب مي گردند، بايد بر روي استقرار صنايع انرژي بر متمرکز گردد. در بخش خدمات بدون شک استان بوشهر با دارا بودن مرز مشترک فراوان با آب هاي نيلگون خليج هميشگي فارس مي تواند قطب توريسم و گردشگري محسوب گردد. چرا استان بوشهر نبايد در ايام نوروز براي جذب بيشتر گردشگر،

آگهي تلويزيوني و تبليغاتي داشته باشد؟ متاسفانه در زمينه برنامه ريزي براي اولويت هاي توسعه استان تاکنون هيچ کار جدي و مستمري انجام نگرفته است.

 3-4 آينده نگري در رابطه با فعاليت هاي اقتصادي استان

يک اصل ساده ولي بسيار مهم در مديريت اين است که يک مديرهنگامي که شروع به انجام يک فعاليت مي نمايد بايد همواره به گونه اي تصميم بگيرد که امکان توسعه در جهات مختلف براي اين فعاليت امکان پذير باشد. چند وقت پيش شنيدم که قرار است يک هتل 4 ستاره و هم چنين يک ورزشگاه پانزده هزار نفري در شهر بوشهر احداث گردد. در همان زمان به سرعت اين سوالات به ذهنم خطور کرد که چرا هتل4 ستاره؟ چرا ورزشگاه پانزده هزار نفري؟ چرا بايد در اين استان هنوز ديدگاه کوتاه مدت حاکم باشد؟ مسئولين امر بايد به اين موضوع فکر کنند که مي بايست با ساخت يک ورزشگاه بزرگ و مجهز مي تواند نظر مساعد فدراسيون هاي مختلف ورزشي را براي برگزاري اردوهاي تدارکاتي خود در اين استان جلب نمايند. براي مثال تيم ملي فوتبال ايران در هر سال حداقل يک يا دو بار با تيم هاي عربي مصاف خواهد داشت. بدون ترديد با داشتن امکانات ويژه اي براي ملي پوشان مي توان يک هفته قبل از بازي آن ها را به اين استان آورد. در اين صورت هم هزينه هاي انجام شده براي ساخت ورزشگاه بازپرداخت مي شود و هم بوشهر در سطح ملي برجسته مي گردد و اين خود باعث مسافرت عده اي به اين استان در ايام تعطيل مي گردد.

مسئولين اين استان بايد متوجه باشند که همواره منابع به جايي مي رود که منبع وجود داشته باشد، ثروت به جايي مي رود که ثروت وجود دارد. و فرزند کسي درس مي خواند که خودش درس خوانده باشد. بنابراين براي بزرگ بودن بايد ابتدا اسباب بزرگي را مهيا ساخت. بدون ترديد با ساخت يک ورزشگاه 15 هزار نفري عادي نمي توان انتظار داشت که ميزباني اردوهاي تدارکاتي تيم هاي ملي را به دست آورد. نمي توان انتظار داشت که با ساخت هتل 4 ستاره و نداشتن مراکز تفريحي اقامتي و خريد بزرگ و مجهز، بتوان ميزبان مسافران و گردشگران داخلي و خارجي بود و رونق اقتصادي را در اين استان انتظار کشيد.

در اين جا فرصت را مغتنم شمرده و پيشنهادي را مطرح مي کنم. هم اکنون شاهد عمليات لوله گذاري خط انتقال گاز به شهرستان هاي استان بوشهر مي باشيم. امروزه گاز يک منبع  قدرت براي دولت ها محسوب مي گردد و استان ما نيز داراي بيشترين منابع گاز در کشور مي باشد. براي اين که هر مسافري که به اين استان سفر مي کند و بداند به يکي از گاز خيزترين مناطق دنيا سفر کرده است بسيار جالب مي باشد در يکي از ميدان هاي اصلي هر يک از شهرهاي استان بوشهر يک مشعل گاز همواره روشن باشد. اين کار جنبه توريستي بسيار بالايي دارد و در خيلي جاها نقل خواهد شد که در شهرستان هاي استان ايران به نام بوشهر، مشعل هاي گاز 24 ساعته روشن مي باشند و اين خود باعث غرور هميشگي براي مردم استان خواهد بود.

در پايان بايد بيان داشت که استان بوشهر داراي ظرفيت بالقوه فراوان، براي اجراي طرح هايي از اين دست مي باشد. اما براي اين که بتوان مسير توسعه را به درستي انتخاب کرد و آن را پيمود، بي درنگ بايد شوراي برنامه ريزي و توسعه استان فعال گرديده و با در نظر گرفتن هدفي به نام توسعه استان بوشهر استراتژي و راه و شيوه رسيدن به اين هدف را با در نظر گرفتن نقاط قوت و ضعف استان تعيين نمايد. در حال حاضر استان بوشهر داراي يک فرصت تاريخي جهت توسعه و پيشرفت مي باشد. اميدوارم که مسئولين کنوني مديريت اين استان بتوانند آن را در مسير توسعه خود، گامي  به جلو ببرند. به اميد روزي که مشعل هاي گاز در ميدان هاي اصلي هر يک از شهرستان هاي استان بوشهر، نشان دهنده مرزهاي اين استان باشند.