|
شاعري که با شعرش فاصله نداشت / امين پور پيش از اينکه يک شاعر باشد، يک انسان به تمام معنا و انساني مسئول و دردمند بوده است. اين را همه ي آناني که اندک آشنايي با وي داشته اند تاييد مي کنند. او براي مطرح کردن خود دست به جعل خبر و ... |
شاعران سرو قامت مفلسند
شاعري که با شعرش فاصله نداشت
- در هفته گذشته شاهد مرگ ناگهاني شاعر نام آشناي کشورمان قيصر امين پور بوديم. با توجه به آشنايي شما با آن مرحوم، از قيصر امين پور بگوييد، از راز اين همه اقبال که از وي و شعر وي شده است ؟
- امين پور پيش از اينکه يک شاعر باشد، يک انسان به تمام معنا و انساني مسئول و دردمند بوده است. اين را همه ي آناني که اندک آشنايي با وي داشته اند تاييد مي کنند. او براي مطرح کردن خود دست به جعل خبر و گفتگوهاي جنجالي نزد و با قلم و زبان حرمت و آبروي کسي را نشکست. شعر او آيينه ي روح و جان وي بود، مثل خيلي ها با شعرش فاصله نداشت و با مخاطبانش رو راست بود. اين ها را حالا که قيصر دستش از دنيا کوتاه شده نمي گويم . من سال ها پيش در شعري که آن روزها در مجله اطلاعات هفتگي برايش سروده بودم نيز گفته ام. اين يکي از وجوه تاثيرگذاري شعر قيصر بود. وجهي که متاسفانه در خيلي از هنرمندان و شاعران و نويسندگان ما يافت نمي شود. مستقل بودن و آزادگي وي با توجه به اعتقاداتش از او فردي ويژه و دوست داشتني ساخته بود و براي همين بود که در تشييع وي از لطف الله ميثمي گرفته تا صفار هرندي، از هادي خانيکي و تاج زاده تا محسن پرويز و محسن مومني، از محمد علي سپانلو و علي باباچاهي و ضياء موحد بگير تا حميد سبزواري و مشفق کاشاني و کاکايي حضور يافته بودند .
- چه مولفه هايي در شعر قيصر توانسته بود آثار وي را تا اين همه فراگير نمايد؟
- آشنايي و شناخت و سواد قيصر به ادبيات کهن همراه با نوآوري و مضمون يابي، سادگي و صميميت زبان و انديشه ي قوي در کارهاي وي توانست شعر قيصر را علاوه بر محافل ادبي به ميان توده ها ببرد و بتواند مخاطبان بسياري را از دانش آموزان و دانش جويان و ... پيدا نمايد.
قيصر در شرايطي کار شعر را آغاز کرد که جامعه ي ايراني درگير جنگي ناخواسته و تحميلي شده بود. جامعه ي آن روز بيش از اينکه به شاعر نياز داشته باشد به جنگجو و رزمنده نياز داشت. اما قيصر توانست حماسه و غزل را با هم پيوند دهد و با حضور در عرصه هاي جنگ، لحظات دردناک جنگ همراه با رشادتهاي رزمندگان را به تصوير بکشد همين حضور وي در عرصه هاي جنگ توانست او را خالق بهترين آثار در حوزه دفاع مقدس نمايد. شعر معروف «مي خواستم براي جنگ شعري بگويم» يا رباعيات ماندگار وي از شاهکارهاي ادبيات معاصر و ادبيات پايداريست .
- قيصر امين پور شاعري بود که خود را تنها در حوزه شعر محصور نکرده بود و فعاليت هاي ادبي وي نيز بخشي از زندگي اش را تشکيل مي داد. از فعاليت هاي امين پور و تاثيرات وي در جامعه ي ادبي ايران بيشتر بگوييد.
- فعاليت هاي ادبي امين پور با شکل گيري و تشکيل حوزه انديشه و هنر اسلامي آغاز شد. محسن مخملباف، حسام الدين سراج، محمد کاسبي، حسن حسيني، نقي و محسن سليماني و قيصر امين پور از جمله هنرمندان انقلابي در حوزه هاي مختلف فرهنگي هنري بودند که به اين فکر افتادند تا با تاسيس يک نهاد شاعران و هنرمندان انقلابي را حمايت نمايند و اين بود که حوزه هنر و انديشه اسلامي را تاسيس و توانستند زمينه هاي فعاليت شاعران و نويسندگان جوان را فراهم نمايند.
قيصر، زنده ياد حسن حسيني ،عبدالله گيويان حسين اسرافيلي در آن زمان واحد شعر حوزه را فعال کردند و توانستند شاعران بسياري را در تهران و شهرستان ها جذب نمايند. همان حلقه ي کوچک چند نفري که در راس آن قيصر امين پور و حسن حسيني قرار گرفته بودند توانست شعر انقلاب را به شکل رسمي پايه گذاري نمايد.
- اما فعاليت وي در اين حوزه زياد ادامه نداشت.
- بله، در اواخر دهه شصت بود که تعدادي از هنرمندان به دليل اختلاف فکري با مديريت حوزه که حالا حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي شده بود، حوزه را ترک کرده و هر يک در جايي مشغول شوند.
- قيصر امين پور به کجا رفت؟
- امين پور، فريدون عموزاده خليلي و بيوک ملکي به موسسه سروش رفتند تا اولين مجله نوجوان را در خاورميانه بنا نمايند. سروش نوجوان توسط اين سه تن آغاز به انتشار کرد. سروش نوجوان اولين نشريه نوجوان بود که در حوزه ادب و هنر و براي گروه سني نوجوان در خاور ميانه منتشر مي شد.
- بسياري معتقدند که نقش سروش نوجوان در زماني که توسط امين پور و دوستانش منتشر مي شد، در جذب و شکوفايي بسياري از شاعران و نويسندگان امروز و خصوصا در شهرستان ها انکار ناپذير است؟
- بله دقيقا همينطور است. اين مجله توانست بسياري از نوجوانان داراي استعداد را جذب خود نمايد. بسياري از روزنامه نگاران و شاعران و نويسندگان مطرح اين روزها همان نوجواناني هستند که از دل سروش نوجوان بر آمدند و اولين آثارشان نيز در اين مجله چاپ و منتشرگرديد. روزنامه نگاران مطرح بسياري را سراغ دارم که اولين کارهايشان در اين مجله منتشر شد. سروش نوجوان در آن روزها براي کشف استعدادهاي نوجوانان کشور برنامه هايي نيز در شهرستان ها برگزار مي کرد. من به دليل ارتباطي که با شوراي سردبيري سروش يعني قيصر، بيوک ملکي و امين پور داشتم توانستم دومين برنامه سروش نوجوان را آن روزها به بوشهر و بندر دير بکشانم که در آن مراسم به جز قيصر تعدادي از شاعران و نويسندگان مطرح حضور داشتند. خلاصه اينکه قيصر در کشف استعداهاي شهرستاني ها تاثير فراواني داشت و توانست مسئولانه بسياري از آنان را به جامعه ادبي ايران معرفي نمايد.
- تاثيرگذاري قيصر بر شاعران ديگر تا چه اندازه بود؟
- شعر امين پور به دليل زبان نو حس و عاطفه سرشار و انديشه ي بلندش آن هم در شرايط جنگ توانست سال ها جامعه ي ادبي ايران را تحت تاثير قرار دهد. قيصر قالب مهجور رباعي را مجدا احياء کرد به طوري که شاعران بسياري براي سرودن اين نوع قالب شعري ترغيب و تشويق نمود. قدرت رباعيات و ديگر اشعار قيصر به اندازه اي بود که تمام شاعران آن دوره را تحت تاثير قرار داد و هنوز که هنوز است اين تاثير پذيري در فضاي ادبي کشور احساس مي شود.
- به نظر شما مهم ترين ويژگي اشعار قيصر امين پور چه بود؟
- سادگي و صميميت زبان، انديشه قوي کشف مضامين نو و بديع و پرداختن به دردهاي اجتماعي، همچنين استفاده از مضامين و اشياء دم دست و رايج و تشخص دادن به قافيه هاي بکر از ويژگي هاي شعر قيصر بود.
لازم است در اينجا پرانتزي باز کنم و به نثر ادبي قيصر هم اشاره نمايم . قيصر بناي نوعي نثر ادبي نيز در آن زمان گذاشت که تاثير بسزايي نيز داشت. کتاب طوفان در پرانتز قيصر در آن سالها با استقبال خوبي روبرو شد و هنوز که هنوز به چاپ هاي مجدد مي رسد.
- قيصر امين پور در عرصه شعر نوجوان نيز فعال بود . در اين رابطه نيز توضيح دهيد؟
- قيصر و يکي دو تن از شاعران کودک مانند جعفر ابراهيمي توانستند براي نخستين بار شعر نوجوان ارائه دهند. ارتباط نوجوانان شهرستاني با قيصر و شنيدن و مطالعه ي آنان، قيصر را در حال و هوايي ديگر قرار داد و به فکر سرايش شعر نوجوان انداخت. منظومه شعر «روز دهم» قيصر امين پور اولين نمونه ي شعر نوجوان به طور رسمي در ايران بود و پس از آن بود که شاعران ديگري در حال و هواي شعر نوجوان قيصر قرار گرفتند و توانستند اين نوع شعر را ادامه دهند. سروش نوجوان شد محلي براي ارائه شعرهايي براي گروه سني نوجوانان. بايد بگويم که قيصر امين پور از بنيانگذاران جدي شعر نوجوان بود، او توانست در اين حوزه نيز چند کتاب چاپ و منتشر سازد.
- با اين که امين پور، شاعري جنوبي بود، آيا استفاده از فضاي جنوب و فرهنگ آن نيز در شعر وي ديده مي شود؟
- امين پور در برخي آثار خود از فرهنگ ها و باورهاي مردم منطقه خود استفاده کرده است. اما اين تاثيرپذيري کم رنگ جلوه مي کند.
- برخي محافل از قيصر به عنوان يک شاعر دولتي ياد مي کنند، نظر شما چيست ؟
- اين محافل متاسفانه به دليل عدم اقبال از آنان، راز موفقيت ديگران را به دولتي بودن منتسب مي کنند. امين پور يکي از شاعران آزاده ادبيات معاصر بود. هيچ گاه به هيچ دولتي منتسب نبود. ببينيد شما کي به شکل رسمي چهره امين پور را در همين تلويزيون خودمان ديده ايد؟ قيصر از چه رانتي استفاده کرد؟ همين عمل قلب اخيرش او را با 15 ميليون بدهکاري رها کرد. عليرضا قزوه ميگويد توسط ساعد باقري از اين بدهي قيصر باخبر شدم سعي کردم 10 ميليون تومان از وزارت ارشاد جذب کنم و اين مبلغ را برايش بردم اما اين پول را از من تحويل نگرفت و من به ناچار آن را به ارشاد برگرداندم . به اين مي گويند وابسته بودن؟ دولتي بودن؟ اينکه کسي بيايد در زمينه ادبيات دفاع مقدس کار کند و حماسه هاي بهترين فرزندان مردم را به شعر تصوير بکشد بايد او را به دولتي بودن متهم کرد؟
از سجاياي اخلاقي ، آزادگي و مناعت طبع قيصر همه با خبرند حتي نويسندگان و شاعران دگر انديش نيز از قيصر به نيکي ياد مي کنند. حالا برخي واقعا ناتواني خويش را با دولتي بودن ديگران مي خواهند پنهان کنند چيز ديگريست.
- فقدان اين شاعر را در فضاي ادبي ايران چگونه مي بينيد؟
- خلاء قيصر امين پور تا سال هاي سال مشهود است. قيصر يکي از تأثيرگذارترين شاعران دهه هاي اخير کشور بوده، شاعران بسياري تحت تأثير وي سروده اند و در فضاي شعري امين پور نفس کشيده اند. وي نه تنها يک شاعر بود، بلکه در کشف و معرفي استعدادها سهم بسياري داشته است و اين خود هنر کمي نبوده است، داراي رساله هاي مهم ادبي بوده ، کتاب هاي وي منابع مهمي براي پژوهش و تحقيق شاعران، نويسندگان و دانشجويان بوده، يکي دو دهه ، شعر وي فضاي ادبي ايران را تحت تأثير قرار داده، قالب مرده رباعي را احيا کرده ، شعر نوجوان را به شکل رسمي به جامعه ي ادبي بنيان و معرفي کرده، دانشجويان بسياري را تربيت کرده، شاعر آزاده و متعهدي بوده ... اين ها همه از برجستگي ها و شکوهمندي هاي اين انسان بوده، طبيعي است که فقدن او خلا بسيار بزرگي براي جامعه ي ادبي است و سال هاي سال فضاي ادبي امروز را تحت تأثير قرار خواهد داد. |
نسخه قابل چاپ
اعتراض مطبوعات مستقل بوشهر به تحریم اگهی و قطع سهمیه کاغذ
