نسخه قابل چاپ

ارسال توسط ايميل به دوستان

[مصطفي دهقاني]

چگونگي کشف کتیبه باستانی هخامنشيان در جزیره خارك

چگونگي کشف کتیبه باستانی هخامنشيان در جزیره خارك

مصطفي دهقاني

در هزاره سوم و با گسترش بی حد و مرز علم و صنعت در همه ی کشورهای جهان، امروزه آنچه که ملت و کشوری را از سایر ملل و کشورها متمایز نگاه می دارد فرهنگ، تاریخ و تمدن آن ملت و کشور است. خوشبختانه کشور ما با داشتن تمدنی عظیم و فرهنگی جاودان در زمره اندک کشورهایی قرار گرفته که در گذشته دارای قدرتی شگرف در زمینه های مختلف علم و فرهنگ و … بوده اند.

اما یک نقطه تاریک و مبهم در چند سال اخیر باعث نگرانی علاقمندان به این تمدن و فرهنگ شده و آن بی توجهی برخی از مدیرانی است که وظیفه پاس داشت این منابع تکرارنشدنی و غیرقابل تولید را برعهده دارند.

در زمستان 84 برای یک استراحت کوتاه مدت 3 روزه و دوری موقت از دانشگاه و درس و کتاب به جزیره رفته بودم . یک روز عصر که باد سرد زمستانی تن خسته جزیره را نوازش می کرد به همراه یکی از دوستان بسیار قدیمی "محمد رئیسی" که یادآور خاطرات پاک کودکی و همراه همیشگی جوانی من است طبق عادت قدیمی برای گردش به اطراف جزیره رفته بودیم.  با اصرار دوستم که انگار موضوع جالبی را به یاد آورده بود به یکی از مناطق کم رفت و آمد جزیره رفتیم. چیزی را که آنجا می دیدم نمی توانستم باور کنم ابتدا با خود گفتم این هم یکی از شوخی های اوست ولی وقتی بیشتر دقت کردم متوجه شدم شوخی در کار نیست. آنچه ایشان مرا به دیدن آن دعوت کرده بود تخته سنگی مسطح بود که با خط میخی روی آن نوشته هایی حک کرده بودند که متأسفانه درک آن نوشته ها از عهده ما خارج بود.

درباره چگونگی یافتن این سنگ از دوست خود جویا شدم که ظاهراً چند روز پیش وقتی به تنهایی به اینجا آمده بود با چنین چیزی مواجه شده بود. وی بلافاصله مراتب را به یکی از ادارات مرتبط دولتی گزارش داده ولی متأسفانه با چنان برخورد سردی مواجه شده که خود نیز به وجود چنین شیء با ارزشی شک کرده و آن را به فراموشی سپرده بود. و گذشت . . .

تا اینکه 17 آبان ماه 86 یعنی درست پس از دو سال از گذشت آن روز، در عزیمت به جزیره به طور اتفاقی قرار شد که به دعوت آقای رودباری و ابراهیم دهقان برای دیدن چیزی که به قول رودباری " تو که این همه در مورد خارك خوانده ای و نوشته ای تا کنون چنین چیزی را در خارك ندیده ای". . .  و همان شب به دیدن آن چیزی رفتیم که ندیدنش تا آن لحظه مرا در تیزبینی هایم پیرامون جزیره به شک می انداخت.  با نزدیک شدن به محل و بعد هم پارک کردن ماشین در زیر یک  درخت لیل نسبتا پیر و سالخورده، به دیدن سنگی رفتیم که خطوطی میخی بر روی آن حک شده بود. البته با اولین نگاه به رودباری گفتم که این همان است که دو سال پیش به همراه محمد آن را دیده ام. . . اما این بار با جدیت بیشتر به آن خیره شدم. در نظر ما سنگی چنان دورافتاده از نظرها، و حروف روی آن، چنان می نمود که تبعیدی های سیاسی که در سالهای 20 تا 35 خورشیدی در جزیره تبعید بوده اند، و احتمالا یکی از آنها که اندک دانشی از حروف میخی داشته است، این نوشته ها را حک کرده باشد.

بلافاصله و در راه بازگشت موضوع را با شهردار جزیره " آقای بحرینی" نیز در جریان گذاشتیم و قرار شد که ایشان هم از کتیبه بازدید کنند و چون کتیبه در نزدیکی محل احداث جاده دسترسی به کتابخانه بزرگ شرکت نفت قرار داشت، پیشنهاد کرد که در صورتی که مشخص شود این کتیبه یک کتیبه باستانی است دستور می دهیم تا اجرای پروژه را تا مشخص شدن تکلیف این کتیبه  متوقف کنند. همین طور هم شد و فردای آن روزبه اتفاق شهردار به دیدن کتیبه رفتیم و فردای آن روز پروژه متوقف شد.

 از طریق یکی از دوستان موضوع به سازمان میراث فرهنگی استان بوشهر اطلاع داده شد (که متاسفانه بدون هماهنگی با من بود چرا که من در حال نامه نگاری با گروه تاریخ دانشگاه شیکاگو بودم برای بررسی این اثر، بدون توجه به کسانی که خود را مسئول میراث فرهنگی نامیده اند و آنگاه که باید میراثی را حفظ کنند به بهانه های مختلف سرباز می زنند. . .)  که با درخواست او مبنی بر اعزام یکی از کارشناسان سازمان برای بررسی به جزیره موافقت شد.

 بعد از بازدید و بررسی کارشناس سازمان میراث فرهنگی "دکتر سرافراز"،  قدمت تخته سنگ 2500 سال تخمین زده شد.  اصلاً باورکردنی نبود تخته سنگی که مسئولین اداره دولتی مستقر در جزیره خارك آن را یک چیز ساده و بی ارزش قلمداد کرده بود 2500 سال قدمت داشت.

با پی بردن به ارزش تقریبی تخته سنگ مذکور تنها کار باقی مانده جلوگیری موقت از پروژه راهسازی بود که در صورت انجام آن تخته سنگ و زمین های اطراف آن به شعاع 3 متر زیر آسفالت داغ ما انسان ها مدفون می شد. خوشبختانه این امر نیز به کمک شهردار جزیره و بخشداری محترم تحقق یافت و با توقف موقت پروژه راهسازی موافقت شد. قدم بعدی بررسی بیشتر و پی بردن به نوشته های روی تخته سنگ بود که با مذاکرات انجام شده قرار بر آن شد که دکتر بشاش از سوی اداره کل میراث فرهنگی به جزیره عزیمت نماید.

شاید این تخته سنگ و نوشته های روی آن تکه ای از تاریخ و تمدن این مرزوبوم و شاید تکه ای از سرگذشت پرفراز و نشیب خطه همیشه جاویدان ایران، جزیره خارك باشد.

اما گذشته از کلیه این مطالب خوشایند نقطه تأسف بار این موضوع این است که سرزمین ما مملو از این گونه آثار است که میراث جاودان این سرزمین هستند که شاید برخی مواقع به دلیل سهل انگاری من و شما و یا یک مسئول نادیده گرفته شده اند و یا شاید در زیر یکی از خانه های ما و یا خیابان های شهرمان مدفون شده باشند.  پس بیائید امروز وارث خوبی برای این میراث باشیم، باشد که فرزندان ما هم به پیروی از ما این میراث را حفظ کنند.

منبع: منبع: وبلاگ ایکاریوس http://images.google.com