صادق چوبک آدم خیلی خوبی بود. خیلی خیلی خوب بود. باز تکرار می?کنم که خیلی خیلی خوب بود و نگذاشت آن?جور که اشخاص هدایت را آخر سر خراب کردند، او را هم خراب کنند. خودش را محکم گرفت و نگذاشت کسی به او دست بزند. چوبک خیلی برای من عزیز بود. ..
ابراهیم گلستان در مصاحبه مفصلی به روزنامه شرق، اشاراتی هم به صادق چوبک نویسنده بوشهری نموده است. این قسمت از مصاحبه گلستان را می خوانید:
- اگر بخواهید بهترین نویسندگان معاصر را که در معنی امروزی?اش قصه نوشته?اند نام ببرید...
- یعنی چی معنی امروزی، من این معنی امروزی را نمی?فهمم، مگر امروز یک نوع خاصی برای قصه?نویسی هست؟!
- منظورم قصه?ای است که نقالی و نثر قشنگ نباشد و قصه در معنایی باشد که در اروپای بعد از رنسانس به وجود آمد. سؤالم این است که کدام قصه?های معاصر فارسی را با این معیار، قصه می?دانید؟
- من به?عنوان مورخ ادبیات قصه?ها را نخوانده?ام. مقداری از قصه?هایی که خوانده?ام توی ذهنم نیست. اما قصه?ای که توی ذهنم مانده و بدون هیچ گفت?وگویی انتخابش خواهم کرد «فارسی شکر است» جمالزاده است...
- چرا «فارسی شکر است»؟
- برای اینکه این قصه داد می?زند که تنوع و مدرنیته و تجدد دارد می?آید. این سه نفری که توی این قصه پهلوی هم هستند زبان همدیگر را نمی?فهمند. همه?شان هم دارند فارسی حرف می?زنند اما زبان هم را نمی?فهمند. این نشان می?دهد که تنوع توی مملکت آمده. نشان می?دهد که تجدد آمده و همه چیز دارد عوض می?شود. خب این قصه، گل سر سبد همه? قصه?هاست. قصه دیگری اگر بخواهم انتخاب کنم طبیعی است که «بوف کور» هدایت را انتخاب می?کنم... .
- از چوبک چطور؟
- واضح است. چوبک سه چهار قصه درجه اولِ درجه اول دارد. چوبک «تنگسیر»ش را برای من نوشت. آن ورسیون اولش را که نوشت، به من فروخت و من می?خواستم آن را فیلم بکنم که بعد زدند و خرابش کردند. تقصیر خود من هم بود که خرابش کردند. چون دادمش به امیر نادری که او بسازد. فکر می?کردم نادری خوب فیلم درست می?کند و خوب هم فیلم درست می?کرد، اما تنگسیر را خراب کرد. من روی تنگسیر کار کرده بودم و به تهیه?کننده?ای که می?خواست قصه?ای را که چوبک به من فروخته بود از من بخرد، گفتم به این شرط قصه را به شما می?دهم که نادری فیلمش را درست کند. او قبول نمی?کرد تا عاقبت به اصرار من کرد و من هم قصه را بهش دادم. اما خود نادری نتوانست فشار تهیه?کننده و فشار بهروز وثوقی را که می?خواست نقش اول فیلم را بازی کند، تحمل کند و جلوی آنها وا داد. این شد که اصلا تمام آن اتمسفری که برای این فیلم آماده کرده بودم به هم خورد و نادری به?کلی چیز دیگری درست کرد. یک چیز پرتی درست کرد. چیزی درست کرد در حدِ «قیصر» کیمیایی و البته نه به خوبی قیصر... .
- چوبک را می?گفتید... .
- آره، واضح است که چوبک قصه?نویس درجه اولی است. قصه «چرا دریا طوفانی شده بود»ش، فوق?العاده است. یا «چراغ آخر». این قصه?ها معرکه هستند.
- «سنگ صبور» چطور؟
- خب سنگ صبور که رمان است، آره واضح است که آن هم خیلی خوب است. من به آن رمان بستگی شدید دارم، برای اینکه سیف?القلم را که یکی از شخصیت?های آن رمان است می?شناختم. سیف?القلم رفیق خیلی نزدیک معلم ما بود. کلاس هفتم یا هشتم که بودم، معلمی داشتیم به اسم آقای بلوچی که هندی بود و آمده بود ایران معلم شده بود، هم معلم جغرافی بود هم معلم انگلیسی. رفیقی داشت که ساعت?های تفریح مدرسه می?آمد پهلویش و اینها توی حیاط مدرسه راه می?رفتند. این رفیقش همان سیف?القلم بود. بعد یک مرتبه سیف?القلم را گرفتند و گفتند آدم کشته. تعدادی از زن?ها را کشته بود. دارزدنش را هم یادم است. درست روی میدان بغل مدرسه، به فاصله ده بیست متری دیوار مدرسه ما چوبه دار هوا رفته بود و من همین الان یادم است که سیف?القلم بالای دار داشت تاب می?خورد. جنازه سیف?القلم را الان دارم می?بینم که بالای دار می?چرخد و سرش هم افتاده پایین و دستهاش هم ول. همان لباس سفید هندی هم که همیشه می?پوشید تنش بود. سنگ صبور کتاب خیلی خوبی است. چوبک خیلی برای من عزیز بود. خیلی. یک?بار که مدت شش? ماه رفتم آمریکا، دو سه ماهش را هم کالیفرنیا بودم. جایی که آن مدت در آن زندگی می?کردم از خانه چوبک زیاد دور نبود. بیست دقیقه، نیم ساعت با قطار تا سانفرانسیسکو بود و آنجا قدسی، زن چوبک، می?آمد عقبم و من را با اتوموبیلش می?برد خانه?شان. آنجا که بودم هر روز می?رفتم پهلوی چوبک. با چوبک قصه فراوان داریم. از مازندران که آمده بودم و توی خیابان کاخ خانه گرفته بودم، چوبک هم عقب خانه می?گشت. همان صاحبخانه من خانه? دیگری هم رو?به?روی خانه ما داشت. آن خانه را برای چوبک گرفتم. بالکن?هامان رو?به?روی هم بود و یکی دوسال با هم همسایه بودیم. بعد من رفتم آبادان و چوبک نیامد. نخواست بیاید و تهران ماند. بعد که برگشتم تهران، گفت زمینی را که داشته فروخته و یک زمین در دروس خریده. حالا آن زمین هم قصه مضحکی دارد که من نمی?گویم. چوبک به من گفت، سید تو هم بیا و یک زمین توی دروس بخر. گفتم برویم تماشا کنیم. ما را برد و از روی نقشه جای همین خانه?ای را که الان در تهران دارم انتخاب کردم. آنجا را به این دلیل انتخاب کردم که از سر چهارراه دروس مستقیم که می?رفتی می?رسیدی به آن زمین. آن زمان رفت?و?آمد در آنجا خیلی مشکل بود. تمام خیابان?ها گلی بود. اصلا آسفالت نبود و گیر می?کردی توی گل. من و چوبک هر دو در دروس خانه ساختیم. همه?ش با هم بودیم. مرد نجیب واقعا درجه اولی بود چوبک. مرد خیلی خوبی بود. یادم می?آید که یک?بار از چندین ماه پیش به من گفته بود که برای تعطیلات عید با هوشنگ سیحون و چند نفر دیگر قرار گذاشته که بروند دور کویر را بگردند. شبی که می?خواست فردا صبحش راه بیفتد آمد خانه من و با هم شام خوردیم و خداحافظی کردیم و رفت که صبح برود. صبح ساعت نه تلفن زنگ زد. چوبک بود. گفتم چرا نرفتی؟! گفت نرفتم. گفتم چرا نرفتی؟ گفت نمی?خواستم تو را تنها بگذارم. البته این را هم به این راحتی نگفت. من آن موقع دست?کم از نظر چوبک در یک وضع روحی خیلی خطرناکی بودم و او فکر می?کرد اگر برود ممکن است خودم را بکشم. من البته این کار را نمی?کردم اما به هر حال برای این خاطر او نرفت و این خب واقعا محبت فوق?العاده?ای بود دیگر. بعدا هم که یک مدتی آمد لندن مرتب می?رفتم پهلوش یا او مرتب می?آمد پهلوی من. مرد خیلی خوبی بود. آخر سر هم خیلی بدجور بود که چشمش نمی?دید. واقعا بدجور بود. من سوئیس بودم که به من خبر دادند چوبک مرد. وجود چوبک وجود خیلی خیلی مغتنمی برای من بود. هیچ گفت?و?گو ندارد که اختلاف فکری عجیب?و?غریب هم با هم داشتیم. ولی خود این اختلاف فکری سبب گفت?و?گو می?شد و گفت?و?گوهایمان هم خیلی خیلی دوستانه و خیلی خیلی انسانی بود. از خیلی?ها هم بدش می?آمد که حق داشت. مدام هم به من می?گفت. همه?ش می?گفت، سید با اینها حرف نزن. اینها نمی?فهمند. راست هم می?گفت. آدم خیلی خوبی بود. خیلی خیلی خوب بود. باز تکرار می?کنم که خیلی خیلی خوب بود و نگذاشت آن?جور که اشخاص هدایت را آخر سر خراب کردند، او را هم خراب کنند. خودش را محکم گرفت و نگذاشت کسی به او دست بزند.
سالشمار زندگی چوبک
سال |
رویداد |
تیرماه 1295 |
در بوشهر چشم به جهان گشود . |
1316 |
ازدواج با قدسی استخدام در وزارت فرهنگ و آغاز تدریس در مدرسه شرافت خرمشهر |
1317 |
احضار به خدمت سربازی. سال اول سرباز معمولی می شود و در سال دوم به دلیل تسلط به زبان انگلیسی به عنوان مترجم خدمت می کند . |
1323 |
تولد روزبه فرزند اولش |
1319 |
به عنوان مترجم خدمتش را در ستاد ارتش به پایان می آورد |
1326 |
تولد بابک فرزند دومش |
1324 |
چاپ اولین کتاب با عنوان خیمه شب بازی حاوی 11 قصه. به علت قصهً اسائه ادب ده سالی از انتشار این کتاب جلوگیری می شود. در این مجموعه " اسائه ادب " به صادق هدایت و " بعدازظهر آخر پائیز " مسعود فرزاد هدیه شده است . |
1328 |
انتشار دومین مجموعه قصه با عنوان " انتری که لوطیش مرده بود " حاوی سه قصه و یک نمایشنامه . |
1329 |
چاپ قصه ها در نشریات مختلف و از نخستین دوره مجله سخن به بعد . |
1334 |
انتشار چاپ دوم خیمه شب بازی پس از ممنوعیت ده ساله. در این چاپ " اسائه ادب " حذف و به جای آن " آه انسان " آمده بود. سفر به آمریکا برای شرکت در سمیناری در دانشگاه هاروارد. سفر به مسکو، سمرقند، بخارا و تاجیکستان به دعوت کانون نویسندگان شوروی. ترجمه پینوکیو اثر کارلو کولودی به نام آدمک چوبی . |
1336 |
ترجمه انتری که لوطیش مرده بود توسط پیتر لوری و چاپ آن در مجله دنیای جدید نویسندگی شماره 11 . |
1338 |
ترجمه شعر " غراب " ادگار آلن پو در نشریه کاوش |
1341 |
تهیه فیلم دریا بر اساس قصه " چرا دریا توفانی شده بود "، از مجموعه انتری که لوطیش مرده بود به وسیله ابراهیم گلستان و با شرکت فروغ فرخزاد که ناتمام ماند . |
1342 |
چاپ رمان تنگسیر که به قدسی خانم چوبک هدیه است. این رمان به زبان های مختلف ترجمه شده است . |
1344 |
چاپ کتاب چراغ آخر که حاوی 8 داستان کوتاه و یک شعر است. انتشار کتاب روز اول قبر که به روزبه چوبک هدیه شده است. حاوی ده قصه و یک نمایشنامه " هفتخط " است. این نمایش توسط دانشجویان ژاپنی دانشگاه شیراز به روی صحنه رفته است . |
1345 |
انتشار رمان سنگ صبور که آن را به زادگاهش بوشهر هدیه کرده است . |
1346 |
مصاحبه صدرالدین الهی با پرویز ناتل خانلری ( درباره چوبک ) |
1348 |
چاپ نوشته ای از نصرت رحمانی با عنوان " درازنای سه شب پرگو " در روزنامه آیندگان . |
1349 |
تدریس در دانشگاه یوتا به مدت یک سال به عنوان استاد مهمان . |
1351 |
قبول دعوت برای شرکت در کنفرانس نویسندگان آسیایی و آفریقایی در آلماتا، قزاقستان شوروی. چاپ برگزیده آثار چوبک به زبان روسی در مسکو توسط کمیساروف و بانو عثمانووا. انتشار ضمیمه ای در روزنامه اطلاعات با عنوان ویژه صادق چوبک . |
1353 |
نمایش فیلم سینمایی تنگسیر به کارگردانی امیر نادری بر اساس نوشته چوبک . ترجمه " مسیو ایلاس " توسط پروفسور ویلیام هناوی، استاد زبان فارسی دانشگاه پنسیلوانیا . چوبک در این سال خود را بازنشسته می کند و راهی انگلستان می شود و سپس به آمریکا می رود . |
1358 |
ترجمه سنگ صبور به انگلیسی توسط محمد رضا قانون پرور . |
1359 |
تر جمه روز اول قبر |
1361 |
ترجمه برگزیده ای از آثار چوبک . |
1368 |
ترجمه سنگ صبور به انگلیسی توسط محمد رضا قانون پرور به وسیله انتشارات مزدا در کالیفرنیا انتشار یافت . |
1369 19 فروردین برابر با 8 آوریل |
بزرگداشت چوبک در دانشگاه کالیفرنیا(برکلی ) |
1370 |
انتشار کتاب مهپاره(ترجمه)، انتشارات نیلوفر، تهران . |
1371 |
اختصاص نشستی در کنفرانس مطالعات خاور میانه در شهر پورتلند آمریکا، به قصه نویسی چوبک. سخنرانان: محمد رضا قانون پرور، فریدون فرخ، و محمد مهدی خرمی . |
1373 |
اختصاص بخشی از مجله ایرانشناسی به صادق چوبک . |
13 تیرماه 1377 |
خاموشی در بیمارستانی در شهر برکلی کالیفرنیا |
آخرین اخبار
- بدون انگلزدايي اقتصاد، جراحي اقتصادي پزشکيان امکانپذير نيست
- سرکار گذاشته شدن سالمندان توسط شهردار بوشهر
- پروژه راهآهن بوشهر- شيراز؛ وعدهها در دوراهي عمل و انتظار
- آقاي رئيس جمهور، به وعده خود براي رفع فيلترينگ عمل کنيد
- مهدي طارمي، پنجرة معرفي استان بوشهر در اروپا
- وفاقشکني نفتيها عليه مديريت استان بوشهر
- از افول ستاره «رصدخانه مهر» جلوگيري کنيم!
- چالش انتصاب استاندار بومي؛ براي توسعه استان بوشهر!
- به ياد سی سال دوران خوش معلمي
- پرواز با اژهاي، پرواز بدون اژهاي
- کمبود امکانات درماني استان بوشهر، مردم را آواره غربت کرده
- در آستانه دولت جديد، هزار آرزوي بر زمين مانده داريم
- طارمي ميخواهد دِين خود را به فوتبال بوشهر ادا کند
- دموکراسي در تصدي مسئوليت
- جوانان نگرانند که صدايشان شنيده نشود و مطالباتشان ناديده گرفته شود
پربیننده ترین